บทที่ 5
เปอติสสีดำ
ปัดไปทางซ้ายเพื่ออ่านต่อ
ควันสีขาวพวยพุ่งขึ้นไปจนถึงเพดานตลาดคามาร์
เช้าวันที่ห้า ร้านที่ฟาอูซีบอกอยู่ลึกสุดในตลาด แถวลูกค้ายาวล้นออกไปนอกทางเดิน หน้าเตาย่างมีผู้หญิงคนหนึ่งโพกผ้าสีเหลืองบนหัว ยืนพลิกไม้เสียบเนื้อเพียงลำพัง มือหนึ่งจับไม้เสียบ อีกมือโบกพัด เหงื่อหยดติ๋ง ๆ จากปลายคาง
ฮาดึงแขนเสื้อรากา
“อย่าบอกนามสกุลนะคะ เขาเป็นคนที่บอกว่าจะไม่ขายแม้แต่ไม้เดียว มองความเป็นจริงหน่อยค่ะ”
“รู้แล้ว ไม่ใช่แค่นามสกุลหรอก ชื่อก็จะไม่บอก”
รากาแทรกตัวผ่านข้างแถวไป ถ่านใกล้มอด ควันจากไม้เสียบก็หยุดลอย
“เดี๋ยวก่อน!”
มือไวกว่าปาก รากาคว้าพัดที่วางข้างเตามาโบกพึ่บพั่บ ถ่านลุกแดงวาบขึ้นมา
“นี่ใครกัน!”
“มาช่วยครับ! ไม่คิดเงิน!”
ผู้หญิงคนนั้นตาโต แล้วก็หัวเราะเสียงดังก้องไปทั่วตลาด
“ฮ่า ๆ ๆ! ถ้าเป็นแค่มือเปล่า ๆ ก็ยืมใช้หน่อยก็ได้จ้ะ!”
นั่นคือซีตี
*
การโบกพัดเป็นงานหนักกว่าที่คิด
แขนขวาข้างเดียวไม่ไหว รากาเลยถือพัดสองมือ ซีตีเรียงไม้เสียบ รากาโบก ไขมันหยดลงบนถ่านดังฉ่า ซีตีจุ่มไม้เสียบลงในน้ำจิ้มซีอิ๊วหวานผสมถั่วลิสง แล้วโบกอีก น้ำจิ้มไหม้เกรียมจนควันหอมลอยไปตามทางเดิน
“สิบไม้ ราคาเท่าไหร่คะ”
“สองหมื่นห้า”
“โอ้โห ถูกจัง! ต่างจากก๋วยเตี๋ยวชามเดียวของที่บ้านเราแค่หนึ่งหมื่นรูเปียห์เอง!”
“ก๋วยเตี๋ยวของที่บ้านเรา?”
“มะ ไม่มีอะไรครับ!”
ฮายืนอยู่ข้างแถว ดึงปีกหมวกกว้างให้ต่ำลง
เลยเที่ยงมาลูกค้าก็ซาลงเสียที ซีตีเช็ดเหงื่อด้วยแขนกลม ๆ ที่ไหม้แดด แล้วยัดจานใบหนึ่งใส่มือรากา เป็นสะเต๊ะสิบไม้กับข้าวนึ่งห่อใบมะพร้าว
“มื้อพนักงานจ้ะ ส่วนของคุณหนูตรงนั้นก็มีนะ”
“คุ้มสุด ๆ! คุณฮา มื้อนี้ถือว่าจ่ายจากค่าแรงของผมนะครับ!”
“เฮ้อ… จะบันทึกไว้ค่ะ”
รากาจิ้มไม้เสียบลงน้ำจิ้มให้ชุ่ม แล้วกัดเข้าไปคำหนึ่ง
แล้วก็หยุดนิ่ง
เค็ม หอม หวานอ่อน ๆ ลึกลงไปมีรสชาติเหมือนทะเล ฉุนนิด ๆ ลึกซึ้ง
เป็นรสที่ซ่อนอยู่ก้นน้ำซุปของพ่อทุกคืน
“นี่มัน…”
รากาถือไม้เสียบค้างไว้ แล้วมองซีตี
“น้ำจิ้มนี่ใส่อะไรลงไปคะ!?”
“เปอติสจ้ะ กะปิกุ้ง เคี่ยวกุ้งให้เหนียว นวดจนดำสนิท เปอติสของมาดูราน่ะดำกับหวานเป็นพิเศษเลย”
“เปอติส…”
รากาเอาจานน้ำจิ้มมาจ่อจมูก หลับตา ไม่ผิดแน่
“รสที่อยู่ก้นน้ำซุปของพ่อ ผมได้ยินเรื่องนี้มาตั้งแต่สิบขวบ ตอนนี้ยี่สิบเจ็ดแล้ว ในที่สุดก็รู้ชื่อไปหนึ่งอย่าง”
“ถ้านับจากสิบขวบก็สิบเจ็ดปีค่ะ คำนวณถูกต้อง จบค่ะ”
ฮาจดอะไรลงในสมุด แต่จดช้ากว่าปกติ
ซีตีจ้องหน้ารากานิ่ง
ซีตีถามว่าพรุ่งนี้จะมาอีกไหม
“มาครับ!”
*
วันที่หก ตลาดแน่นไปด้วยผู้คนตั้งแต่เช้า เรือเฟอร์รี่จากสุราบายามาถึง ลูกค้าหลั่งไหลเข้ามา
รากาโบกพัดเร็วกว่าเมื่อวาน ตอนนั้นเองก็มีผู้ชายห้าคนในผ้ากันเปื้อนสีฟ้าชุดเดียวกัน ซึ่งเป็นพนักงานกวาดตลาด เดินเข้ามา คนนำหน้าตัวใหญ่ ถือไม้กวาดอยู่ แต่หลังตรงผิดปกติ
หนวดเกลือกับพริกไทยปลายสองข้างชี้ตั้งขึ้น
“ผู้ช่วยดูเหนื่อยนะขอรับ! ขอส่งลมมาให้ขอรับ!”
สิ่งที่พวกเขาหามมาคือพัดลมอุตสาหกรรมตัวใหญ่สูงเท่าคน มีสายต่อพ่วงยาวเหยียดลากมาจากร้านผ้าข้าง ๆ
“เดี๋ยว นั่นแรงไปไหม”
“แรงสุดขอรับ!”
สวิตช์ถูกกดเปิด
วู้ววววว ลมคำราม ควันจากเตาย่างพุ่งตรงไปเหมือนกระสุนปืนใหญ่ ผ้าซารองร้านผ้าปลิวสะบัด กล้วยร้านผลไม้แกว่งไกว ทางเดินขาวโพลนไปหมด
“ไฟไหม้!”
มีใครสักคนตะโกน
ไม้เสียบหลุดจากมือซีตี หน้าซีดเผือดลงทันที
“ดับไฟขอรับ!”
พวกผู้ชายหิ้วถังน้ำมาจากไหนไม่รู้ ซ่า ซ่า น้ำสาดตรงไปที่เตาย่าง ที่ถ่าน และที่หัวรากา
ถ่านดังฉ่าาาาา แล้วก็ดำสนิท
ท่ามกลางไอน้ำ หยดน้ำหยดติ๋งจากปอยผมของรากาที่เปียกโชก
ลูกค้าในแถวเริ่มโวยวายกันเอะอะ บางคนก็จะกลับไปแล้ว
“เดี๋ยวก่อน!”
รากาเขี่ยถ่านออก ข้างล่างยังแห้งอยู่
“คุณป้าข้างร้าน! กะลามะพร้าวนั่น ราคาเท่าไหร่คะ”
“ยังไงก็จะทิ้งอยู่แล้ว เอาไปเลย”
“คุ้มสุด ๆ!”
รากายัดกะลามะพร้าวแห้งไว้ใต้ถ่าน จุดไม้ขีด แล้วโบกพัดเบา ๆ ให้ลมเล็กที่สุด ไฟเล็ก ๆ ลามไปติดกะลา ลามไปติดถ่าน
จากนั้นหมุนคอพัดลมไปรอบหนึ่ง ให้เป็นลมอ่อนที่สุด หันไปทางถนนใหญ่ที่ผู้โดยสารเรือเฟอร์รี่กำลังเดินมา
“คุณซีตี เอาน้ำจิ้มไหม้เลยค่ะ!”
ซีตีอ้าปากค้างไปครู่หนึ่ง แล้วจึงจุ่มไม้เสียบลงน้ำจิ้ม วางบนถ่าน
ฉ่า
กลิ่นน้ำจิ้มไหม้กับเปอติสลอยไปกับควันขาว ค่อย ๆ ไหลไปทางถนนใหญ่
ผู้โดยสารเรือเฟอร์รี่ทีละคน ทีละคน จมูกฟุดฟิดแล้วหันกลับมามอง แถวยาวเป็นสองเท่าของเมื่อกี้
“…วิธีของพ่อน่ะจ้ะ”
ซีตีพึมพำพลางพลิกไม้เสียบ
“เรียกลูกค้าด้วยควันจากน้ำจิ้มไหม้”
ตอนเย็น สะเต๊ะขายหมดเกลี้ยงไม่เหลือสักไม้
พวกพนักงานกวาดตลาดหายไปตั้งแต่เมื่อไรไม่รู้ เหลือแต่พัดลมที่ถูกเอาไปคืนไว้หน้าร้านผ้า
〈หนวดแบบนั้นนี่ฮิตกันในตลาดมาดูราด้วยหรือเปล่านะ〉
รากาเอียงคอ แล้วบิดชายยูนิฟอร์มที่เปียกชื้น
*
พอเก็บร้านเสร็จ ซีตีก็ทิ้งตัวลงนั่งบนเก้าอี้กลมข้างเตาย่างดังตึง
“นี่ พอได้แล้วล่ะ”
“หา?”
“เสียงนั้นน่ะ เหมือนกับตอนโทรศัพท์เมื่อวานซืนเลยจ้ะ”
รากาทำพัดตก
“ะ ระ รู้แล้วเหรอ…”
“ตั้งแต่เสียงแรกเมื่อเช้าวานเลย ฮ่า ๆ ๆ!”
“แล้วทำไมไม่ไล่ออกไปล่ะคะ”
ซีตีเลิกหัวเราะ
“คนตระกูลประดิปตามาที่นี่ทีไร ก็เป็นเรื่องเงินทุกที แต่เธอไม่ได้ยื่นเงิน เธอยื่นมือ แถมโดนน้ำสาดอีก”
“บ้านของผมไม่เหมือนตระกูลหลักนะครับ พ่อเป็นคนที่ออกจากบ้านมา บ้านเรามีแต่หนี้”
“…อย่างนั้นเหรอ”
ซีตีมองหน้ารากาอีกครั้งนิ่ง ๆ แล้วหยิบกล่องกระป๋องเก่า ๆ ใบเล็กออกมาจากใต้เตาย่าง
“พ่อเคยเล่าให้ฟังบ่อย ๆ จ้ะ เรื่องร้านเล็ก ๆ สี่คนตรงเชิงสะพานแดง”
รากาหยิบสมาร์ตโฟนที่จอร้าวออกมา เปิดรูปคาเฟ่ให้ดู ซีตีหรี่ตา
“คนซ้ายสุดที่ถือไม้เสียบคือพ่อ สลาเมต ข้าง ๆ คือคุณกุนาวันที่หูตั้ง แล้วก็พ่อครัวชาวเวียดนามชื่อคุณล็อก ได้ยินว่าตัวเล็ก ขวาสุดคือคุณประสุทธิ์ กะลาสีชาวไทย”
“คนที่ไม่มีหน้า ก็คือคุณประสุทธิ์…”
“ใช่จ้ะ สี่คนขายก๋วยเตี๋ยวกับสะเต๊ะ หัวเราะกันทุกคืนเลยล่ะ”
ซีตีวางมือบนฝากล่อง
“คืนหนึ่งร้านถูกไฟไหม้ ด้วยหม้อที่เหลืออยู่ ทั้งสี่คนกินก๋วยเตี๋ยวคนละชามเป็นครั้งสุดท้าย แล้วก็แยกย้ายกันไปเลยจ้ะ”
“คนละชาม… สี่ชาม!”
รากาหยิบใบเสร็จออกมาจากกระเป๋าสตางค์ปากกิ๊บ
“ร้านสี่คน ปี 1971 สี่ชาม ยังไม่ได้จ่าย แต่ก็เป็นร้านของพวกเขาเองไม่ใช่เหรอคะ ทำไมถึงยังไม่ได้จ่าย”
“ไม่รู้สิจ้ะ พ่อน่ะ ถึงตรงนั้นแล้วก็เงียบไปทุกที”
ซีตีมองไปไกล ๆ ชั่วครู่
“ว่าไปแล้วนะ นานมาแล้ว ได้ยินว่าลูกสาวคุณประสุทธิ์เดินทางจากเมืองไทยคนเดียวมาสุราบายา เพื่อตามหาคุณกุนาวัน จะเจอกันหรือเปล่าไม่รู้เหมือนกัน”
“จะเจอกันไหมนะ…”
ซีตีเปิดกล่อง หยิบกระดาษเล็ก ๆ สีเหลืองซีดออกมาแผ่นหนึ่ง
เป็นตั๋วเรือเฟอร์รี่ มีตัวอักษร “คามาร์–สุราบายา” กับตราปี “1971” ช่องหมายเลขที่นั่งเขียนว่า 9
“อยู่ในกระเป๋าสตางค์พ่อจนวันตายเลยจ้ะ”
ซีตีพลิกตั๋วกลับด้าน มีตัวอักษรใหญ่ ๆ เอียงไปทางขวาเรียงอยู่
โฮยอัน ล็อก ด้วยน้ำบ่อ
“ลายมือนี้ไม่ใช่ของพ่อหรอก น่าจะเป็นของคุณกุนาวันนะ”
ฮาสูดลมหายใจเบา ๆ
ฮาบอกว่า โฮยอันเป็นเมืองของดิฉันค่ะ
“โฮยอันเหรอ เมืองของคุณฮาไม่ใช่เหรอ! คุ้มสุด ๆ!”
รากายกตั๋วขึ้นด้วยสองมือ
“จากใบเสร็จใบแรก มาเจอตั๋วใบที่สอง! ใกล้ตู้เซฟไปอีกก้าวแล้ว!”
“เอาไปเถอะ”
ซีตียัดตั๋วใส่มือรากา
“แต่แลกกัน ถ้าได้เจอครอบครัวของคุณล็อก ฝากบอกด้วยนะ ว่าลูกสาวของสลาเมตยังย่างสะเต๊ะอยู่ที่คามาร์”
“สัญญาครับ!”
รากาหยิบสมุดโน้ตออกมาเขียน คุณซีตี ฝากข้อความ ติดค้าง
จากนั้นเขียนเล็ก ๆ เพิ่มตรงมุมหน้ากระดาษ ใบเสร็จ 1 ตั๋ว 9
*
ค่ำนั้น รากาโทรหาพ่อที่ท่าเทียบเรือของท่าเรือ
“พ่อ รสที่อยู่ก้นน้ำซุป ผมรู้แล้วหนึ่งอย่าง เปอติสใช่ไหม”
ปลายสายมีแต่เสียงคลื่นอยู่พักหนึ่ง
“อย่างนั้นเหรอ”
“แค่นี้เหรอ”
“ลิ้นนี่ได้แม่มาสินะ”
เสียงพ่อหัวเราะเบา ๆ รากาพูดอะไรไม่ออก ได้แต่มองทะเล
“…ต่อไปคือเวียดนามนะ โฮยอัน”
“ค่อย ๆ ไปก็ได้”
พอวางสาย ฮาที่อยู่ข้าง ๆ ก็ปิดสมุดจด บางอย่างในกระเป๋าสะพายสั่นสะท้านขึ้นมา ฮาไม่เปิดกระเป๋า
“ดังอยู่นะ ไม่รับเหรอ”
“กลางคืนดิฉันไม่ทำงานค่ะ จบค่ะ”
ฮาพูดทั้งที่ยังหันหน้าไปทางทะเล
“ดิฉันจะคิดวิธีไปโฮยอันที่ถูกที่สุดค่ะ ว่าแต่ คุณมีพาสปอร์ตไหมคะ”
“พาสปอร์ต?”
รากาพับนิ้วลงหนึ่งนิ้วแล้วก็หยุด
“นั่นราคาเท่าไหร่”
เสียงถอนหายใจยาวของฮาดังก้อง เฮ้อ… ไปทั่วท่าเรือยามค่ำคืน
“…ไม่มีสินะคะ”
“ออกจากเกาะก็เพิ่งเป็นครั้งแรกเมื่อสามวันก่อนเองนะ!”
*
เช้าวันที่เจ็ด บนดาดฟ้าเรือเฟอร์รี่ขากลับไปสุราบายา รากาเปิดสมุดโน้ต
วันที่เจ็ด เหลืออีกห้าสิบสี่วัน จุดหมาย เวียดนาม พาสปอร์ต ไม่มี
รากาลากนิ้วทับบรรทัดสุดท้ายสองรอบ
── จบบทที่ 5 ──
