Chương 1
Bốn bát chưa trả
Vuốt sang trái để đọc tiếp
Chiếc xe đen lại quẹo vào góc phố.
Raka Pradipta siết chặt tay cầm xe hàng rồi lao vào con hẻm chợ Pabean. Mớ tóc xù buộc chun trên đỉnh đầu cứ nảy tưng tưng theo từng bước chạy.
〈Trời đất ơi, vẫn còn bám theo!〉
Chiều xuống, khu phố cũ của Surabaya sặc mùi hành tây, cá khô và ớt. Chiếc nồi lớn trên xe hàng lắc lư dữ dội, nắp nồi kêu lạch cạch. Bên trong là nồi nước dùng làm bố cậu tự hào nhất.
“Xin lỗi! Cho qua với! Mì hôm nay vẫn 15.000 rupiah một bát nhé!”
Có chạy trối chết cậu cũng không quên quảng cáo.
Chủ nợ đây rồi, Raka nghĩ. Mỗi tháng, ngày mùng một, nhà cậu trả ông Pak Yono năm trăm nghìn rupiah. Tháng này cũng đã trả hôm qua. Pak Yono lưng thẳng như cột điện, lúc nào cũng đi tất trắng tinh, là kiểu chủ nợ lịch sự. Ông ấy không đời nào đi chiếc xe đen như thế.
〈Vậy là chủ nợ cấp trên, và đáng sợ hơn nhiều!〉
Raka dồn sức vào cánh tay phải. Tay chân cậu gầy nhom, chỉ riêng cánh tay phải ngày nào cũng xóc nồi mì là to khỏe. Nhưng chiếc xe hàng nặng quá, nhất là tấm ván đáy, nặng cứ như lắp sắt vào.
“Bố ơi, con đã bảo thay tấm ván đáy này đi mà!”
Con hẻm càng lúc càng hẹp. Người vác bao gạo. Chiếc xe đạp chất đầy lồng gà. Một đứa trẻ suýt ngã, tay Raka đưa ra trước cả khi miệng kịp kêu, đỡ nó bằng một tay rồi lại chạy tiếp.
Đúng lúc ấy.
Từ phía trước, năm gã phu khuân vác ào ào chạy ra. Tất cả đều mặc tạp dề vải bao tải giống hệt nhau. Gã đi đầu to con, ria muối tiêu vểnh thẳng hai đầu. Trông chẳng giống phu khuân vác chút nào, mà giống lính hơn.
“Xin cứ yên tâm! Chúng tôi sẽ chặn chúng ở đây!”
Đám đàn ông xếp từng thùng gỗ chồng lên nhau, có vẻ định chặn chiếc xe phía sau. Thế nhưng họ lại xếp ngay phía trước mặt Raka.
“Khoan, không phải bên đó! Em không qua được!”
“Rõ, thưa cậu!”
Gã ria định đứng nghiêm chào, rồi luống cuống gãi đầu. Gã dời đống thùng sang bên cạnh Raka. Chiếc thùng đụng vào núi trứng của tiệm bên. Trứng lăn tứ tung. Một gã cúi nhặt thì vướng chân gã khác. Gã bị vướng chân ngã nhào, tay vẫn ôm bao hành tây. Đôi tất trắng muốt đến tận mắt cá nổi bật hẳn lên giữa con hẻm lầy bùn.
Hành tây rơi vãi khắp hẻm như mưa.
Một bánh xe của chiếc xe hàng cán lên củ hành.
Chiếc xe nghiêng đi.
“Úi úi úi!”
Nồi trượt đi. Raka quặp cánh tay phải to khỏe vào quai nồi, tay kia tháo chiếc dép bên trái ra, nhét mạnh xuống dưới bánh xe. Chiếc dép màu xanh lá. Chiếc bên phải thì màu xanh dương. Cậu mua mỗi chiếc một lần cho rẻ nên màu không đều.
Chiếc xe hàng đã dừng lại.
Nồi cũng không sao.
Chỉ có điều nắp nồi bay ra, và một bát nước dùng bay vút lên không trung.
Nó rơi bẹp ngay lên ngực bộ vest xám của người đàn ông vừa bước xuống từ chiếc xe đen.
Con hẻm lặng ngắt.
Người đàn ông lớn tuổi đeo kính tròn nhìn xuống ngực áo đang bốc khói, lau kính bằng khăn tay rồi mới lên tiếng.
“…Cậu là Raka của nhà Pradipta, không nhầm chứ?”
“Hả, vì tên cháu mà nợ tăng thêm rồi sao!?”
*
Người đàn ông không phải chủ nợ. Ông tự giới thiệu là công chứng viên Bambang Sulistio.
Năm gã phu khuân vác đã biến mất lúc nào không hay. Chỉ còn hành tây ở lại.
Raka lấy tay áo bộ đồng phục màu cam bạc phếch lau mồ hôi, rồi dùng khăn chà lấy chà để lên bộ vest của ông công chứng viên.
“Cháu xin lỗi, thật sự xin lỗi ạ! Tiền giặt là bao nhiêu ạ? …À mà khoan, trước đó, bớt thêm chút nữa được không ạ?”
“Không cần đâu. Thơm lắm mà.”
Ông công chứng viên đáp với vẻ mặt nghiêm túc.
Nghe ồn ào, bố cậu là Hendra Pradipta từ phía bên kia con hẻm bước tới. Ông đội chiếc mũ nhung đen tròn, tay cầm cái vá lưới cán dài. Vẫn bước chân thong thả như mọi khi. Raka chưa từng thấy bố mình vội vàng bao giờ.
Bố bước qua đám hành tây vương vãi, chỉ nói “Ăn đi đã”, rồi múc cho ông công chứng viên một bát. Ông húp thứ nước dùng giống hệt thứ dính trên áo vest, thong thả, rồi tròn mắt gật đầu liên tục.
“Thấy chưa! Thật ra một bát 15.000 rupiah… à thôi, hôm nay cháu mời!”
Ông công chứng viên đặt bát xuống, lấy một phong bì từ trong cặp.
“Đây là di chúc của ông Gunawan Pradipta. Tôi được dặn phải đọc trước mặt cậu Raka vào chiều nay, ngày cúng bốn mươi ngày.”
“Của ông nội ạ?”
Raka nhìn bố. Cậu mới gặp ông nội đúng một lần hồi nhỏ. Chỉ có tai trái vểnh ra một bên, cười lên thì răng vàng lóe sáng. Bố cậu rời ngôi nhà lớn ấy từ hồi còn trẻ. Vì thế nhà cậu chưa nhận của ngôi nhà đó một đồng nào. Bố vẫn nói vậy. Buổi cúng hôm nay nhà cậu cũng không đến.
Bố không nói gì, chỉ khẽ động bộ ria lốm đốm bạc rồi tiếp tục khuấy nồi.
Ông công chứng viên bắt đầu đọc di chúc.
“Nay ta quyết định ai là chủ thật sự của tài sản của ta. Ta để lại tổng cộng năm manh mối. Hãy lần theo từ manh mối thứ nhất. Không được nhảy cóc mà đọc. Ai mở được chiếc hộp nằm sau manh mối thứ năm, tại nơi đã định, trước mặt công chứng viên, trước trưa ngày thứ một trăm kể từ ngày ta mất, người đó sẽ được công nhận là chủ thật sự.”
“Ch… chủ thật sự…”
“Nếu không kịp, việc điều hành tài sản sẽ giao cho hội đồng quản trị công ty. Cuối cùng còn một điều. Bụng đói thì không trả nợ được. Nợ là nợ.”
“Nợ là nợ… ông nội, đến di chúc mà cũng nhắc chuyện nợ nần sao?”
“Trưa ngày thứ một trăm là sáu mươi ngày nữa tính từ hôm nay. Địa điểm, theo di chúc, lần theo manh mối sẽ biết.”
Ông công chứng viên lấy từ trong phong bì ra một tờ giấy đã ngả vàng.
Đó là một tờ hóa đơn cũ. Mực nhòe màu nâu, mép giấy rách tả tơi. Raka ghé sát mặt vào đọc.
Xe hàng bốn người – năm 1971 – bốn bát – chưa trả
Ở góc dưới bên phải, có một con số nhỏ viết bằng bút chì. Chỉ có số 1.
“Chưa trả…”
Đôi mắt to của Raka mở tròn xoe.
“Ông nội cũng đi nợ sao!?”
“Cậu chú ý chỗ đó ạ?”
“Vì là bốn bát đó! Tính theo giá bây giờ, mỗi bát 15.000 rupiah…”
Raka bẻ từng ngón tay.
“Tổng cộng 60.000 rupiah! Hời quá! Thế này thì trả được!”
“Nếu có người để trả, thì đúng vậy.”
Ông công chứng viên khẽ mỉm cười.
*
Một chiếc xe trắng lướt vào đầu hẻm.
Người đàn ông bước xuống cao lớn khác thường. Chiếc áo batik xanh navy với hoa văn sóng vàng phản chiếu ánh hoàng hôn chói lòa. Thoạt nhìn Raka tưởng cả một tòa nhà ngân hàng đang đi bộ tới.
“Chào cậu em họ. Màn đón tiếp hoành tráng nhỉ.”
“Anh Dima!”
Dima Pradipta. Con trai của chú, là một nhân vật lớn trong công ty gia tộc. Đã bao nhiêu năm rồi mới gặp lại. Dima vuốt mái tóc gợn sóng dài ngang vai, đưa ngón tay lên chiếc tai nghe nhỏ bên tai trái. Vừa nói chuyện với ai đó, tay kia anh vừa vẫy vẫy cười với Raka.
“Nội dung di chúc, lúc nãy ở nhà anh đã nghe rồi. Nên anh nói trước nhé. Chiếc hộp đó, anh sẽ mở.”
“Hả, anh cũng đi tìm sao?”
“Đương nhiên. Bảo vệ gia tộc là bổn phận của anh. Người và tiền, anh có bao nhiêu cũng được.”
Dima nhìn chiếc đồng hồ vàng to trên cổ tay trái. Phía sau, một chàng trai trẻ có vẻ là thư ký đứng chờ, hai tay bưng lon trà nhài ướp lạnh.
“Thứ tiền không mua được chỉ có thời gian. Nên anh gấp. Thôi nhé, cậu em họ. Deal?”
“Đ-đil?”
Chưa đợi trả lời, Dima đã quay về xe.
Raka đứng ngẩn ra một lúc. Rồi cậu từ từ quay sang ông công chứng viên.
“Cho cháu hỏi, chủ thật sự… nghĩa là tiền của ông nội sẽ thành của cháu ạ?”
“Sẽ thuộc về người mở được chiếc hộp. Di chúc nói như vậy.”
Trong đầu Raka, những hạt bàn tính lách cách vang lên.
“Vậy thì nợ nần xóa sạch!”
Raka giơ cao hai tay, xoay tròn tại chỗ. Cậu giẫm phải hành tây, trượt chân, rồi bám chặt lấy cột xe hàng.
“Bố nghe thấy chưa? Không phải trả Pak Yono hằng tháng nữa! Bố không cần phải dậy lúc bốn giờ sáng nữa!”
Bố vừa dùng vá lưới vớt mì cho ráo nước, vừa nói mà không quay lại.
“Cứ từ từ thôi.”
“Không từ từ được đâu! Chỉ có sáu mươi ngày thôi!”
*
Đêm xuống, hai bố con đẩy xe hàng về trước nhà.
Raka múc chỗ nước dùng còn lại vào một cái bát nhỏ rồi đứng uống. Gừng, tỏi, nước hầm gà. Đến đó thì cậu nhận ra. Nhưng sâu bên trong còn có thứ gì đó nữa. Vừa mặn, vừa thơm khê, lại hơi ngọt nhẹ. Ngày nào cũng uống từ nhỏ mà Raka chưa gọi nổi tên của nó.
“Bố ơi, nước dùng này bỏ gì vào vậy? Nói cho con biết đi mà.”
“Rồi sẽ biết thôi.”
“Câu đó bố cũng nói hồi con mười tuổi.”
Bố không đáp, chỉ ngồi xổm xuống dưới xe hàng. Rồi dùng lòng bàn tay vuốt đi vuốt lại tấm ván đáy nặng và cũ. Đó là tấm ván mà Raka nói bao nhiêu lần bố cũng nhất quyết không chịu thay.
“Tấm ván ấy, ở sau chợ có tấm nhẹ hơn. Mặc cả được còn 30.000 rupiah.”
“Đừng thay.”
Giọng bố trầm hơn mọi khi một chút.
Raka không nói thêm được gì. Bố chậm rãi đứng dậy, lau tay bằng chiếc khăn trắng quàng cổ.
“Đi đi.”
“…Còn xe hàng?”
“Bố lo.”
“Một mình bố thì sáng mai chuẩn bị không kịp đâu.”
“Thôi, ăn đi.”
Bố đổ hết chỗ nước còn lại trong nồi vào bát của Raka. Raka bật cười, rồi uống. Quả nhiên vẫn không biết tên của mùi hương sâu bên trong ấy.
*
Trước khi đi ngủ, dưới ánh bóng đèn trần, Raka mở tờ hóa đơn ra một lần nữa.
Cậu mở chiếc túi vải nhỏ của mẹ để lại đeo trên cổ, lấy ra cuốn sổ cỡ lòng bàn tay vẫn dùng để ghi chép việc mặc cả. Ở trang mới, cậu viết thật to.
Còn sáu mươi ngày.
Ở góc dưới bên trái tờ hóa đơn có đóng một con dấu tròn của cửa hàng. Mực đã nhạt, gần như mất hẳn. Raka giơ tờ giấy ngay dưới bóng đèn, nheo mắt lại.
Đọc được chỉ có hai chữ.
Cầu Đỏ.
“Cầu Đỏ… là Jembatan Merah sao?”
Raka dùng ngón tay khẽ lần theo những chữ ấy.
“Hạn là sáu mươi ngày. Cái này thì không thể mặc cả ‘bớt thêm chút nữa’ được rồi.”
── Hết chương 1 ──
