บทที่ 4
ดวงตาสีเหลือง
ปัดไปทางซ้ายเพื่ออ่านต่อ
คืนวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พื้นสถานีอนามัยเต็มไปด้วยร่างที่ร้อนฉ่า
บนเสื่อมีคนนอนอยู่สี่คน บนม้านั่งไม้ยาวอีกสองคน แม้แต่พื้นดินตรงหน้าประตูก็ยังมีอีกสามคนนอนอยู่บนเสื่อที่ญาติหอบมาเอง
ผู้ป่วยที่เป็นไข้เพิ่มเป็นสิบเก้าคนในสองวัน สี่คนที่อาการหนักถูกส่งไปโรงพยาบาลรัฐแล้ว คืนนี้ถนนแห้ง รถพยาบาลจึงยอมมาถึงถนนใหญ่ให้
ตั้งแต่เช้า อดิตยา ปราตามา ให้ผู้ป่วยอาการเบากินด็อกซีไซคลีน เป็นยาจากกล่องของญาเอลานี ครั้งละหนึ่งร้อยมิลลิกรัม เช้าและเย็น เป็นเวลาเจ็ดวัน ด้านหลังกล่องมีพื้นสีขาวที่ไม่มีเลขทะเบียน เขาพยายามไม่มองมัน
หลังเที่ยง ผู้อำนวยการเอนดังจากสำนักงานสาธารณสุขโทรมา
“คุณหมอปราตามา ผลตรวจไข้เลือดออกแบบเร็วทั้งแปดตัวอย่างเป็นลบครับ”
“ก็คิดไว้แล้ว แล้วอีกอย่างล่ะ”
“การตรวจเลปโตสไปโรซิส จะส่งไปที่ห้องตรวจของเมืองครับ ผลออกในอีกหนึ่งสัปดาห์”
“หนึ่งสัปดาห์เนี่ยนะ! ไข้มันไม่รอเราตั้งสัปดาห์หรอกนะ”
“ผมเข้าใจครับ ก็เพราะอย่างนั้นถึงได้รีบโทรมาบอกก่อน” เอนดังพูด
พอวางสาย สิติ ราฮายู ก็กอดอกมายืนตรงหน้าเขา
“แล้วไง ถ้าไม่ใช่ไข้เลือดออก มันคืออะไร”
ตอนนั้นเอง หนูตัวหนึ่งก็วิ่งผ่านคานบนเพดานไป
“ไอ้ตัวนั้นแหละ! ที่ฉันสงสัยมาตั้งแต่แรกก็เพราะมัน น้ำท่วมเมื่อวันที่ยี่สิบมกรา วันนี้ก็สิบสองวันแล้ว ฉี่หนูละลายไปกับน้ำ ไหลไปทั่วซอย เชื้อในนั้นเข้าทางแผลที่เท้า ทางตา ทางปาก แล้วใช้เวลาเพิ่มจำนวนในร่างกายหนึ่งถึงสองสัปดาห์ พอดีเป๊ะ กล้ามเนื้อน่องถูกทำลาย เลยปวดจะขาดใจ ตาแดงก็เป็นอาการของโรคเดียวกัน เลปโตสไปโรซิสไงล่ะ! ฉันสั่งตรวจไปแล้ว แต่รอตั้งสัปดาห์ไม่ไหว เลยให้กินยาไปก่อน”
“มันติดจากคนสู่คนไหม”
“ไม่ติด คุณอยู่ที่นี่ได้สบายใจ”
“…อย่างนั้นเหรอ”
สิติไม่ถามต่ออีก เธอไม่แม้แต่จะชำเลืองดูกล่องด็อกซีไซคลีน
*
เช้าวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ตอนเสียงสวดเรียกละหมาดรุ่งอรุณจบลง ท้องฟ้าแจ่มใส แต่ในซอยกลับมีน้ำท่วมถึงข้อเท้า
“ร็อบอีกแล้วนะ น้ำทะเลหนุน”
สิติพูดราวกับคุยเรื่องดินฟ้าอากาศ
รถเข็นเก็บขยะแหวกน้ำเข้ามา คนเข็มเป็นผู้หญิงตัวเล็ก และบนรถมีผู้ชายคนหนึ่งนอนขดตัวอยู่
ผู้ชายคนนั้นผอม หลังโค้ง ผมสั้นสีเกลือกับพริกไทย ใบหน้าเรียวแก้มตอบ ผิวที่ไหม้แดดดูออกเหลืองๆ อยู่บ้าง ม่านตาสีน้ำตาล แต่ตาขาวเหลืองเหมือนมะม่วงสุก มือแข็งกร้าน ข้อนิ้วโต
〈มือของคนที่ทำงานหนักเกินไป〉
อดิตยาคิดอย่างนั้น
ทั้งสองช่วยกันวางชายคนนั้นลงบนม้านั่งยาว น้ำเสียงของเขาต่ำลงและช้าลง
“ไม่เป็นไร ค่อยๆ ก็ได้ เจ็บตรงไหน”
“ขา…กับท้อง…”
“ชื่ออะไร”
“ดาร์โต…ดาร์โต ซูปรียาดี สี่สิบห้า…”
“ดาร์โต ปัสสาวะออกไหม”
“ตั้งแต่เที่ยงเมื่อวานแทบไม่ออกเลยค่ะ ครึ่งแก้วยังไม่ถึง”
คนตอบคือภรรยาของเขา
ผู้หญิงคนนั้นบอกว่าชื่อมูร์นี ฮันดายานี เธอคลุมผมด้วยฮิญาบสีฟ้าซีด ใบหน้ากลมไหม้แดด ตาเรียวหางตาตก ม่านตาสีดำ มือที่กำด้ามรถเข็นอยู่ยังสั่นไม่หยุด
〈คนนี้ก็คงไม่ได้นอนมาสองคืนแล้วสินะ〉
อดิตยารู้สึกอย่างนั้น
ชีพจรที่ข้อมือหนึ่งร้อยสิบแปดครั้งต่อนาที แรงที่นิ้วสัมผัสได้อ่อนมาก อดิตยาหยิบน้ำเกลือออกมาจากก้นเป้ ถุงสุดท้ายแล้ว
“ถ้าไตแค่ขาดน้ำจนอ่อนแรง เติมนี่แล้วจะปัสสาวะออก”
เขาให้น้ำเกลือหนึ่งถุงใช้เวลาหนึ่งชั่วโมง น้ำเกลือในเป้ก็หมดเกลี้ยงไปด้วยถุงนี้
ปัสสาวะของดาร์โตไม่ออกเลยสักหยด
“ไม่ออก ตัวไตเองใกล้จะหยุดทำงานแล้ว สิติ ฟังให้ดี ถ้าปัสสาวะไม่ออก พิษกับน้ำจะคั่งในร่างกาย ถ้าโพแทสเซียมสูงขึ้น หัวใจอาจหยุดเต้นกะทันหันตอนไหนก็ได้ ต้องฟอกไต ใช้เครื่องฟอกเลือดให้สะอาด ที่นี่ไม่มี!”
อดิตยาโทรหาศัลยแพทย์ฮาริโยโนที่โรงพยาบาลรัฐ
“เตียงเต็มครับ เครื่องฟอกไตก็มีคนรอคิวมาตั้งแต่เมื่อวานสี่คนแล้ว ตอนนี้ต่อให้รับเข้ามา ก็ได้แค่นอนในโถงทางเดินที่ไม่มีเตียง”
“…เข้าใจแล้ว ฉันจะลองหาที่อื่น”
เขากำมือถือค้างไว้ จ้องหน้าจออยู่พักใหญ่
“แล้วไง จะโทรหาใคร”
“คนที่ฉันไม่อยากโทรหาที่สุด”
*
ระห์มัต เซตียาวัน ชายร่างสูงเพรียว ผมสีเงินเป็นประกายแสกขวาเรียบกริบ ใบหน้ายาวขาวซีด สวมแว่นกรอบเงินบาง ม่านตาสีน้ำตาลอ่อน หลังจับมือเสร็จ เขาจะต้องเช็ดมือด้วยผ้าเช็ดหน้าสีขาวทุกครั้ง
แค่นึกถึงหน้าเขา อดิตยาก็รู้สึกท้องไส้หนักอึ้ง
เสียงรอสายหยุดลงในครั้งที่สาม
“อ้าว คุณปราตามานี่เอง ดูสบายดีนะครับ ดีใจด้วย”
“ไม่สบายหรอก คนไข้คนหนึ่งไตใกล้จะหยุดทำงาน เป็นเลปโตสไปโรซิสขั้นรุนแรง อยู่ที่กัมปงมูอาราทางเหนือ ฉันจะพาไปถึงถนนใหญ่ ช่วยรับฟอกไตที่โรงพยาบาลของคุณด้วย”
“เข้าใจความรู้สึกครับ แต่ที่โรงพยาบาลของเรามีระเบียบเรื่องการรับผู้ป่วยในนะครับ”
“เรื่องเงินมัดจำไว้คุยตอนคนไข้กลับบ้านไปแล้ว!”
ปลายสายเงียบ อดิตยาสูดหายใจเข้าครั้งหนึ่ง
“…ขอร้อง ผอ.ระห์มัต”
“ได้ครับ จะส่งรถพยาบาลไป แต่แลกกับที่ผมขอให้บันทึกไว้เป็นหลักฐานให้ชัดเจนว่าโรงพยาบาลของเรารับผู้ป่วยจากริมแม่น้ำ คุณเข้าใจใช่ไหม เรื่องแบบนี้จะกลายเป็นชื่อเสียง ชื่อเสียงจะกลายเป็นเงินบริจาค เงินบริจาคจะกลายเป็นเตียง เตียงจะกลาย…”
“พอแล้ว รีบส่งรถมาเถอะ”
วางสายแล้ว อดิตยาก็ใช้ชายเสื้อถูมือถือแรงๆ
“ทำอะไรน่ะ”
“หลังคุยกับหมอนั่น ฉันต้องทำแบบนี้ทุกที”
มุมปากขวาของสิติยกขึ้นนิดเดียว
ราวหนึ่งชั่วโมง รถพยาบาลสีขาวก็มาถึงถนนใหญ่ ดาร์โตถูกหามไปบนเปล และมูร์นีขึ้นรถไปด้วย
*
พอเที่ยง น้ำในซอยก็ลด
เสียงรองเท้าส้นสูงสีดำดังใกล้เข้ามา คลารา ฮาลิมนั่นเอง วันนี้เธอพาผู้ชายที่สะพายกล้องมาด้วยคนหนึ่ง
ผู้ชายคนนั้นอายุราวปลายยี่สิบ ผมตัดสั้น สวมแว่นกรอบดำ ใบหน้าเหลี่ยมกรามใหญ่ ม่านตาสีน้ำตาล ป้ายชื่อที่ห้อยคอเขียนว่า อากุส แฮร์มาวัน
〈หน้าแบบที่พาดหัวข่าวถูกกำหนดไว้ก่อนจะลงมือเขียน〉
อดิตยารู้สึกอย่างนั้น
คลาราไปยืนหน้าสถานีอนามัย แล้วพูดใส่กล้องของอากุส
“อย่างที่ท่านเห็น โรคติดต่อกำลังแพร่ระบาดในย่านที่ไม่ถูกสุขอนามัย เพื่อสุขภาพของพี่น้องชาวชุมชน ดิฉันเห็นว่าควรเร่งพัฒนาพื้นที่ใหม่ค่ะ”
“นี่! อย่ามาพูดเอาเอง โรคนี้ไม่ติดจากคนสู่คน”
“แล้วคุณหมอ สาเหตุคืออะไรครับ”
อากุสถามแทรกขึ้นทันที
“น้ำท่วมกับหนู ไม่ใช่เพราะคนที่อยู่ที่นี่สกปรก”
“ถ้าพูดเป็นตัวเลข ถึงกำหนดวันที่ 7 กุมภาพันธ์ ก็เหลืออีกห้าวันค่ะ เรื่องอารมณ์ไว้คุยกันโอกาสหน้า”
“ห้าวันไข้ที่นี่ก็ไม่ลดหรอก”
อากุสยกกล้องขึ้นหันไปทางผู้ป่วยที่นอนอยู่บนเสื่อ สิติไปยืนขวางหน้าเลนส์
“อย่าถ่ายนะ”
เป็นเสียงที่เบามาก
“ได้ยินแล้วใช่ไหม กลับไปซะ”
คลาราไม่พูดอะไร หันหลังเดินจากไป ส้นรองเท้าของเธอก็ไม่เซสักก้าวบนพื้นโคลนเหมือนเคย
*
พอละหมาดยามเย็นจบ ผู้หญิงก็มารวมตัวกันที่ห้องด้านหน้า ทั้งหมดหกคน สิติเป็นคนเรียกมา
คนที่ยืนหน้าสุดคือแม่ของราตนา รูปร่างอวบ สวมฮิญาบสีน้ำตาล ใบหน้ากลม ตาดำเล็ก แขนใหญ่
〈แขนที่อุ้มเด็กทารกในคืนนั้น〉
อดิตยาคิดอย่างนั้น เธอแนะนำตัวว่าชื่อศรี อูตามี
สิติยืนอยู่ตรงหน้าผู้หญิงเหล่านั้น
“ฟังนะ วันละสองรอบ เช้ากับเย็น เดินไปทีละบ้าน วัดไข้ ถ้าใครมีไข้แล้วปวดน่อง ให้พามาที่นี่ทันที”
“แล้วปรอทล่ะ ฉันมีอันเดียวนะ”
“เดือนนี้เงินอารีซันตกเป็นของบ้านเราค่ะ คุณหมอ เอาเงินนั้นไปซื้อมาให้ทุกคนแล้ว”
ศรีหยิบปรอทวัดไข้เล็กๆ ออกมาจากถุงผ้าวางเรียงกัน เป็นแบบใช้ถ่านที่ซื้อจากร้านขายยาในตลาด ทั้งหมดหกอัน หกคนอันละคน
“เอาเงินที่ได้จากอารีซันมาใช้แบบนี้ได้เหรอ”
“ถือเป็นค่าตอบแทนที่คุณหมอช่วยลูกสาวฉันไว้ ถูกจะตายไป”
“…แล้วก็เรื่องเท้า ห้ามลุยน้ำโคลนทั้งที่เท้ามีแผล”
“ได้ยินแล้วใช่ไหม ใส่รองเท้าบูตกันด้วยนะทุกคน”
ผู้หญิงทั้งหลายพยักหน้ารับกันเซ็งแซ่
ในครัว นูร์ฮายาตี อามิน เรียงแก้วกาแฟหวานสำหรับผู้หญิงเหล่านั้น เธอเท้าเปล่า ใช้พัดโบกไฟอยู่
*
วันที่ 3 กุมภาพันธ์ ผู้หญิงเหล่านั้นเดินตรวจซอยทั้งเช้าและเย็น
พบชาวบ้านที่เพิ่งเริ่มเป็นไข้ใหม่สามคน ทั้งสามคนมาถึงสถานีอนามัยตอนที่ยังเดินไหว
กลางคืน มูร์นีโทรมา
“คุณหมอคะ สามีฉันต่อเครื่องตั้งแต่เมื่อคืน เช้านี้ลืมตาแล้วเรียกชื่อฉันค่ะ”
“ปัสสาวะล่ะ”
“ยังออกนิดเดียวค่ะ แต่หมอบอกว่าอาการดีขึ้นแล้ว”
“อย่างนั้นเหรอ ดีแล้ว…คุณเองก็กินข้าวให้ดีๆ ด้วยนะ”
ปลายสาย มูร์นีร้องไห้ไปหัวเราะไป
*
กว่าจะให้ยาคนไข้คนสุดท้ายเสร็จก็เกินสี่ทุ่มไปแล้ว
อดิตยาทรุดตัวลงนั่งพิงผนังเหนือเสื่อ สิติมานั่งข้างๆ ทั้งสองไม่พูดอะไรเลย
ไม่นาน ไหล่ของเขาก็หนักขึ้น
สิติซบไหล่เขาหลับไป ฮิญาบสีแดงเลือดหมูแตะอยู่กับเสื้อบาติกของเขา เขาเพิ่งรู้เป็นครั้งแรกว่าริ้วรอยตั้งระหว่างคิ้วของเธอหายไปเวลานอนหลับ
อดิตยาไม่ขยับ แม้คอจะเกร็งและแขนจะชา เขาก็ไม่ขยับ
ตอนเสียงสวดเรียกละหมาดรุ่งอรุณลอยมา นูร์ฮายาตีก็เดินออกมาจากครัว เห็นหน้าหลานตอนหลับ จึงค่อยๆ คลุมผ้าขาวบนไหล่ตัวเองให้ แล้วมองอดิตยา ยิ้มให้เห็นฟันหน้าเพียงสองซี่
อดิตยาเบนสายตาหนี
“…คอเจ็บ”
เป็นเสียงเบาๆ แต่นูร์ฮายาตีคงได้ยิน เธอเอาพัดปิดปาก แล้วเดินกลับเข้าครัวไป
*
เช้าวันที่ 4 กุมภาพันธ์
ชาวประมงที่มาเป็นคนแรกนอนครางอยู่บนม้านั่งยาว ไข้สามสิบเก้าองศาหกสิบ มีอีกสองคนที่ไข้ไม่ลด และตาแดงหนักขึ้น
ทั้งสามคนกินด็อกซีไซคลีนไม่ขาดสักครั้งตั้งแต่เช้าวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ผ่านไปสามวัน ปกติไข้ควรจะเริ่มลดแล้ว
อดิตยาหยิบแคปซูลออกจากกล่องหนึ่งเม็ด ใช้นิ้วหักเป็นสองส่วน เทผงข้างในลงบนฝ่ามือ
ที่เห็นมานับพันครั้งในโรงพยาบาลคือผงสีเหลือง
ผงบนฝ่ามือเป็นสีเทาออกขาว
“…สิติ”
เสียงของเขาเบาจนตัวเองยังประหลาดใจ
อีกสามวันก็ถึงกำหนดไล่รื้อ
── จบบทที่ 4 ──
